استاد جعفر خان کاشی (۱۲۷۶-۱۳۵۲ ق/ ۱۸۵۹-۱۹۳۳ م)، ملقب به رستم معماران ایران، از معماران معروف و صاحب‌سبک تهران در اواخر دورۀ قاجار و پهلوی اول. در تاریخ معماری تهران و شمیران، از معماران زیادی نام برده می‌شود که استاد جعفر یکی از آنها ست؛ اما به‌رغم آثار برجسته، زندگی و حیات او در تاریخ معماری سنتی ایران در پرده‌ای از ابهام قرار دارد. ... استاد جعفر کاشانی عمدتاً به‌سبب آثار معماری برجای‌مانده از او در تهران و کاشان شناخته شده است. از زمان ورودش به تهران خبری در دست نیست، اما به نوشتۀ بلاغی، زمانی که او از کاشان به تهران آمد، از شهرتی خاص برخوردار نبود، چنان‌که بنّاهایی که دست‌اندرکار ساخت‌و‌ساز مسجد و مدرسۀ سپهسالار بودند، در آغاز، او را به کار نگرفتند و دست رد به سینه‌اش زدند تا اینکه استاد جعفر نزد سپهسالار رفت و از وی خواست تا مسئولیت ساخت بخشی از بنای مسجد یا مدرسۀ سپهسالار را به او واگذار کند.

رسالات هندسی

این صفحه پنج رساله‌ٔ هندسیِ برجسته از میراث علمی ایران را گرد هم آورده است. برای تماشای هر رساله روی عنوان آن در بخش‌ زیر کلیک کنید.

محل نگهداری: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس
محل نگهداری: مجموعهٔ خصوصی آقای صفا نیازمند
محل نگهداری: کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران
محل نگهداری: کتابخانهٔ آستان قدس

النجاره، نسخهٔ کتابخانهٔ آستان قدس

برای مشاهده صفحات هر بخش از این رساله، یکی از کارت‌ها را انتخاب کنید.

باب اول
در معرفت احوال مسطر، پرگار و گونیا
باب دوم
در معرفت اصولی که تقدم ذکر آن واجب است
باب سوم
در عمل اشکال متساوی‌الاضلاع
باب چهارم
در عمل اشکال در دایره
باب پنجم
در عمل دوایر بر اشکال
باب ششم
در عمل دوایر در اشکال
باب هفتم
در عمل اشکال در اشکال و بر اشکال
باب هشتم
در قسمت مثلثات
باب نهم
در قسمت مربعات
باب دهم
در تقسیم و تألیف مربعات
باب یازدهم
در قسمت کره

النجاره، نسخهٔ کتابخانهٔ ملی فرانسه

برای مشاهده صفحات هر بخش از این رساله، یکی از کارت‌ها را انتخاب کنید.

در مسطر و گونیا و پرگار
در چیزها که اصل باشد و پیش باید داشت
در بیان شکل‌ها یک اندازه پهلو
در شکل‌ها در دایره‌ها
در عمل دایره بر اشکال
در عمل دایره در اشکال مذکوره
در ساختن بعضی اشکال در بعضی
در قسمت دوایر
در رفع طرق
در قسمت کردن مربع‌ها به چند مربع و ترکیب کردن مربعی از چند مربع
در قسمت کره‌ها و انواع اشکالی که بر کره واقع تواند شد
فی تداخل الاشکال المتشابة و المتو افقة

التَفهیم، نسخهٔ کتابخانه مجلس

برای مشاهده صفحات هر بخش از این رساله، یکی از کارت‌ها را انتخاب کنید.

باب اول
در هندسه
باب دوم
در شمار
باب سوم
حال‌های آسمان و زمین
باب چهارم
در اسطرلاب
باب پنجم
در احکام نجوم

هندسهٔ میرزا جعفرخان معمارباشی

برای مشاهده صفحات هر بخش از این رساله، یکی از کارت‌ها را انتخاب کنید.

مقالهٔ دوم
برآورد و بازدید
مقالهٔ سوم
زدن ادوار
مقالهٔ چهارم
ساختن رسمی
مقالهٔ پنجم
گره‌سازی

النجاره، نسخهٔ دانشگاه تهران

برای مشاهده صفحات هر بخش از این رساله، یکی از کارت‌ها را انتخاب کنید.

باب اول
در معرفت احوال مسطر، پرگار و گونیا
باب دوم
در معرفت اصولی که تقدم ذکر آن واجب است
باب سوم
در عمل اشکال متساوی‌الاضلاع
باب چهارم
در عمل اشکال در دایره
باب پنجم
در عمل دوایر بر اشکال
باب ششم
در عمل دوایر در اشکال
باب هفتم
در عمل اشکال در اشکال و بر اشکال
باب هشتم
در قسمت مثلثات
باب نهم
در قسمت مربعات
باب دهم
در قسمت و تألیف مربعات
باب یازدهم
در قسمت کره